Анлайн-дадатак да газеты
"Народная Воля"

17:26 19 студзеня 2017
12
Памер шрыфта

Яна нарадзілася ў Нью-Джэрсі 4 студзеня 1957 года. Дачка Вітаўта і Зоры Кіпеляў, чые імёны непарыўна звязаны з Беларускім інстытутам навукі і мастацтва і наўпрост асацыіруюцца з інтэлектуальным асяродкам беларускай эміграцыі ў ЗША. Двое яе дзядоў прайшлі праз рэпрэсіі і выжылі: журналіст і пісьменнік Лявон Савёнак, аўтар непаўторнага “Дзённіка Ів. Ів. Чужанінава”, ды грамадскі дзеяч Яўхім Кіпель, пра поўнае драматызму жыццё якога можна даведацца з ягоных успамінаў “Эпізоды”. Яе бабулі Марыя Кіпель і Апалонія Савёнак былі прафесійнымі настаўніцамі. Апалонія працавала з жонкай Янкі Купалы, была аўтаркай “Беларускага лемантара”.

Уся гэтая спадчыннасць адыграла важную ролю ў жыцці паспяховай жанчыны-адваката, цяпер супрацоўніцы Дзярждэпартамента ЗША, актыўнай дзяячкі Вашынгтонскага аддзела Беларуска-Амерыканскага задзіночання Алесі Кіпель.

Сябра Згуртавання беларусаў свету “Бацькаўшчына”, яна, нягледзячы на высокія пасады і прафесійную занятасць, знаходзіць час і на беларускую дзейнасць, і на падарожжы, і на вялікую колькасць цікавых і карысных спраў. Знайшла час і на спатканне са мною…

Яе гасціннасць

Я ехала ў Вашынгтон пасля колькіх дзён, праведзеных з Вітаўтам Кіпелем у хаце ягонага сына Юркі ў Нью-Джэрсі. Мы размаўлялі пра падрыхтоўку перавыдання кнігі “Беларусы ў ЗША”, пра архівы і дакументы эміграцыі… І да Алесі Кіпель я ехала з ідэяй найперш пагутарыць пра бацьку.

Вольнага часу ў супрацоўніцы Дзярждэпартамента мала, але яна гасцінна запрасіла пажыць колькі дзён у яе хаце, займаючы сябе самастойна адведваннем цікавых месцаў перадкаляднай амерыканскай сталіцы. Удзень я выбіралася на праходкі па знакамітых мемарыялах і музеях Вашынгтона, а потым вярталася ў густоўна дэкараваную Алесіну хату, каб адпачыць у чаканні гаспадыні. Вечарамі, яшчэ да афіцыйнага запісу запланаванага інтэрв’ю, мы, калі атрымоўвалася, разам бавілі час у гасцёўні за бутэлькай чырвонага віна ці шампанскага, заядалі яго арыгінальным дваістым сырам (адразу двух гатункаў) і размаўлялі пра жыццё, падарожжы, людзей… Так і высветлілася, што ў маёй суразмоўцы хутка 60-гадовы юбілей, і з’явілася думка апублікаваць запісанае інтэрв’ю менавіта пад гэтую нагоду.

Сям’я і дзяцінства

Мы гутарылі за вялікім сталом у пакоі з акном на ўсю сцяну і выйсцем на тэрасу. За плячыма ў Алесі вісеў будзьмаўскі каляндар на 2016 год. Новы, на наступны год, я якраз прывезла ёй у падарунак разам з беларускай каляднай гарбатай. У пакоі шмат рэчаў, звязаных з Беларуссю, і, канечне, кнігі дзённікаў маці і ўспамінаў бацькі…

Нас з братам Юркам гадавалі ўсе: і мама, і тата, і бабка ды дзед Кіпелі, і бабка ды дзед Савёнкі. З Кіпелямі мы жылі ў адной хаце доўга. Марыя Кіпель была наймаладзейшая з нашых бабак-дзядоў, і з ёй былі найбольш цесныя сувязі ад самага нашага дзяцінства да ейнай смерці. Мама і тата працавалі, а бабка Марыя была дома. То, як мы прыходзілі са школы, з ёю заўсёды гутаркі былі. І яна многа ўплывала на нас. А Савёнкі мелі маёмасць у паднёвым Нью-Джэрсі, дзе перш гадавалі курэй, а тады агарод вялікі мелі, дык Юрка і я цэлае лета там сядзелі. І кантакты з імі блізкія таксама мелі.

А што давалі гэтыя кантакты з дзядамі ды бабулямі?

Яны былі ўсе розныя. Дзед Кіпель быў строгі, а Савёнак меў пачуццё гумару. Яму прысылалі часопіс “Кракодил”, і ён заўсёды смяяўся, пераказваючы, што там пісалі. Ягоныя гутаркі былі вельмі цікавыя.

Яўхім Кіпель памёр, калі мы былі зусім малыя. А з бабкамі зусім інакшыя адносіны былі. Абедзве былыя настаўніцы, дык, канечне, яны ведалі, як з дзецьмі ладзіць. Асабліва ў Марыі Кіпель мы параду заўсёды шукалі. Лягчэй бабцы было сказаць, што нешта не так, каб яна потым бацькам тлумачыла.

Але яны ўсе чатырох былі беларускія патрыёты, і, канечне, гэтае ўсё беларускае яны нам перадалі. Асабліва ўяўленні пра беларускую прыроду. Гэта была частка нашых уяўленняў пра тое, што такое Беларусь.

Здаецца, вашы бацькі Зора і Вітаўт Кіпелі былі даволі розныя па характары асобы, але пражылі супольна доўгае і шчаслівае жыццё. У чым іх сакрэт?

Так, яны сапраўды былі вельмі розныя. Але мелі супольныя зацікаўленні. Мама мела іншыя здольнасці, чым тата. Але разам яны вельмі добра супрацоўнічалі. Тата вельмі хутка мог нешта патрэбнае знайсці, а мама ўсё грунтоўна прачытае, прадумае. У працы вельмі важна і тое, і тое: трэба і хутка, і шырока, і глыбока разгледзець пытанне. У іх зацікаўленні былі і супольныя, і розныя. Мама старой беларускай літаратурай цікавілася, а тата – больш гісторыяй. Але гэта бліжэй, чым каб адзін цікавіўся музыкай, а другі палітыкай. Думаю, што гэта давала ім магчымасць працаваць і жыць разам, хоць розніца ў характарах была даволі вялікая.

Звычайна дзеці бяруць нешта ад кожнага з бацькоў. Што ў вас ад бацькі, а што ад маці?

Ад бацькі, здаецца, ягоная энергія, а ад мамы здольнасці разглядаць пытанне шырэй, з розных бакоў, падумаць, спыніцца, пару дзён пачакаць, а тады нешта вырашаць. Тата звычайна хутчэй усё робіць. У мяне ёсць і тое, і тое.

Бацькі часта ездзілі з вамі, дзецьмі, на вакацыях у падарожжы па розных штатах. Што вам найбольш запомнілася з гэтых паездак?

Якая шырокая краіна ЗША, і як адрозніваецца тое, што ў цэнтры, ад таго, што па берагах. Разнастайнасць прыроды: можаш ехаць гадзінамі, і будзе, прыкладам, адно толькі жыта або проста раўніна, дзе нічога няма. Уражвала гэтая разнастайнасць прыроды і гарадоў, вёсак…

А што для вас “смак дзяцінства”?

Смак дзяцінства – гэта памідоры. У бабкі і дзеда Савёнкаў многа памідораў было, і дзед заўсёды атрымліваў каталогі і выбіраў, зярняты сартаваў. І ў іх былі добрыя памідоры: і вялікія, і малыя, і ружовыя, і чырвоныя. Дык мне з дзяцінства яны вельмі падабаліся, і цяпер сама гадую памідоры. Вось для мяне гэта смак дзяцінства – памідоры і яшчэ марожанае. Бо прыязджаў малочнік два ці тры разы на тыдзень з малаком і марожаным.

А беларускія стравы ў дзяцінстве на сямейным стале прысутнічалі?

Так, канечне! Галубцы, піражкі, бліны, грыбы. Мы хадзілі ў грыбы, бо каля хаты бабкі і дзеда Савёнкаў быў лес, дык хадзілі, збіралі баравікі, здаецца. Што яшчэ? Часам былі дранікі, але не так часта. Халаднік, вінегрэт, на Вялікдзень – пасха… Канечне, каўбаса, яна была ўсякая: і ўкраінская, і польская, і беларуская. І таксама рыбу смажаную елі, бо калі былі ў Савёнкаў, то ішлі на рыбалку, і тады бабка смажыла рыбу.

Марыя Кіпель не надта добра ўмела варыць. Яна працавала настаўніцай, у іх цяжкае жыццё было, то яна надта на кухні не бывала. А Апалонія Савёнак вельмі добра ўмела і варыць, і пячы, у яе ўсялякія прысмакі былі. Мама некаторыя беларускія стравы варыла, але часцей мы амерыканскія елі. Адно што мама, як вучылася ў Лювэне, жыла ў інтэрнаце з дзеўкамі з В’етнама і навучылася ад іх рабіць кары. Дык мы раз на тыдзень заўсёды елі кары. Гэтага ў амерыканскіх сем’ях у тыя часы ніхто не ведаў яшчэ. Як я пераехала ў Вашынгтон і пабачыла тут багата в’етнамцаў, дык аказалася, што мама сапраўды рабіла аўтэнтычнае в’етнамскае кары. Думаю, у іншых сем’ях больш традыцыйнага ў кухні было, як у нас. Я, каб сказаць праўду, нічога такога традыцыйнага і не ўмею варыць. Магу па рэцэптах, але каб так сама гатаваць – не. Наогул гатаваць люблю, але больш нешта экзатычнае. І раблю не надта часта, толькі як госці.

Адвакацкая кар’ера для жанчыны

Алеся добра вучылася ў школе, бо хацела трапіць у добры ўніверсітэт. Паступіла ў Прынстан, а пазней яшчэ на юрыдычны факультэт Джорджтаўнскага ўніверсітэта. Праўда, не думала быць адвакатам, спадзявалася знайсці сябе ў палітычнай сферы. Аднак пасля першага курса пайшла працаваць у невялікую адвакацкую фірму, якая займалася разнастайнымі справамі ў галіне імпарту ў ЗША, і ўпадабала гэта. У выніку каля 35 гадоў працавала адвакатам і дасягнула высокага ўзроўню – становішча партнёра ў юрыдычнай фірме Steptoe&Johnson LLP. Алеся Кіпель увайшла ў лік самых паспяховых амерыканскіх адвакатаў.

Вы дасягнулі высокага становішча ў адвакацкай галіне і з’яўляецеся прыкладам паспяховай у прафесійным плане жанчыны. Што трэба жанчыне ў Амерыцы, каб дасягнуць гэткага поспеху?

Канечне, трэба добра вучыцца і добры розум мець, без гэтага нікуды не пойдзеш у такіх сферах, як юрыдычная, медыцынская. А часам бывае, што пашанцуе. Часам трэба быць у адпаведным месцы ў адпаведны час. Гэта вельмі важна. Але трэба і шмат працаваць, а для жанчыны гэта цяжэй. Цяпер ужо крыху лягчэй, чым 30 гадоў таму. Але яшчэ нельга сказаць, што жанчынам гэтаксама ж магчыма рабіць кар’еру, як і мужчынам. Неабходна вытрымліваць баланс. Трэба ісці наперад, быць крыху агрэсіўнай, але калі жанчына занадта агрэсіўная, то гэта ўжо нядобра, і здаецца, што з ёй нешта не тое. Нібыта тое самае, што мужчына, зробіць жанчына, але будзе ўспрымацца інакш. Балансаваць бывае даволі складана. Добра мець некага, хто табой апекуецца, дапамагае. Гэта, можа, нават больш важна жанчынам, чым мужчынам. Важна, каб быў нехта, хто можа проста параду даць, падказаць у патрэбны час.

І таксама трэба, як гаворыцца, мець тоўстую скуру, бо гэта нялёгка. Часам трэба сказаць, што нешта не так, а часам трэба маўчаць. Цяпер гэтага менш, а раней мы часта так сядзелі і маўчалі. Каб не было ўражання, што з жанчынамі працаваць трэба інакш, чым з мужчынамі. Для нас гэта было вельмі важна. Цяпер прасцей, не так шмат трэба думаць, як апрануцца ці правільна нешта сказаць, можна больш проста да ўсяго адносіцца.

А ці шмат жанчын дасягае такога высокага ўзроўню ў адвакацкіх фірмах, як вы?

Не. У нас цікавая статыстыка ёсць: 30 гадоў таму каля 20 працэнтаў партнёраў у адвакацкіх фірмах былі жанчыны, і цяпер яшчэ тыя ж 20 працэнтаў застаюцца. Хоць заканчваюць юрыдычны факультэт амаль 50 на 50 працэнтаў мужчын і жанчын, але дасягаюць прыступкі партнёра толькі 20 працэнтаў жанчын. Цікава, што столькі за гэты час змянілася, але статыстыка застаецца тая самая. І мы, старэйшыя жанчыны ў фірме, увесь час сачылі, чаму гэта: чаму жанчыны кідаюць, куды яны ідуць, ці кідаюць працаваць наогул, ці кідаюць канкрэтныя фірмы і чаму так адбываецца? Але адказаў дакладных пакуль няма.

Сем’і Кіпеляў і Савёнкаў. Сядзяць (злева направа): Апалонія Савёнак, Зора Кіпель, Марыя Кіпель; стаяць (злева направа): Лявон Савёнак, Юрка, Вітаўт, Алеся і Яўхім Кіпелі. 1960-я гг.

Дзяржслужба

Недзе год таму Алеся перайшла на працу ў Дзярждэпартамент ЗША. Нетрывіяльна, калі паспяховы адвакат з прыватнай фірмы пераходзіць на менш фінансава выгадную дзяржаўную службу. Тым не менш Алеся Кіпель гэта зрабіла.

Чаму паспяховая адвакатка вырашыла змяніць фірму на дзяржслужбу?

35 гадоў рабіла адно і тое ж і падумала: перад тым як выйду на пенсію, трэба нешта змяніць. Бацька мой быў маладзейшы, як выйшаў на пенсію, але пачаў тады больш сур’ёзна беларускімі справамі займацца (хоць заўсёды займаўся, але тады змог цалкам менавіта гэтым). То як выйдзеш на пенсію, гэта не значыць, што ўжо канец працы. І я пачала думаць, чым хачу займацца, калі буду на пенсіі. Напрыклад, мяне вельмі цікавяць экалагічныя справы, і ёсць розныя арганізацыі, якія імі займаюцца. Але, каб трапіць у такую арганізацыю з магчымасцю на нешта ўплываць, партнёр з адвакацкай фірмы не надта быў бы цікавы для гэтага. Дзяржаўная пасада мае большы статус і большыя магчымасці для будучыні. Таму гэта добры варыянт, каб потым нечым цікавейшым на пенсіі займацца. Важна рабіць нешта не толькі для сябе, а для агульнага дабра. Я заўсёды займалася адвакацкімі справамі збоку, не толькі ўласна на працы, зарабляючы грошы, але і на грамадскіх пачатках. Як і беларускімі справамі таксама. Таму для мяне гэта было лагічна – перайсці на дзяржаўную службу, каб паспрабаваць нешта новае і каб мець новыя магчымасці потым больш аддаваць грамадству.

– Як называецца ваша пасада і чым вы, уласна, займаецеся ў Дзярждэпартаменце?

Я выканаўчы дырэктар, у мяне 230 асоб падначаленых. Мой аддзел называецца Regulations and Rulings – правілы і рашэнні, якія датычацца міжнароднага імпарту. Аддзел – частка U.S. Customs and Border Protection: гэта і мытня, і ахова мяжы таксама сюды ўваходзіць – каля 60 тысяч чалавек працуюць на гэтай службе. А ўсё гэта частка U.S. Department of Homeland Security – Дэпартмента ўнутранай бяспекі, у якім працуюць каля 240 тысяч чалавек па ўсёй краіне.

Якія перавагі ў параўнанні з іншымі пасадамі дае статус дзяржслужачага ў ЗША?

Раней добрыя пенсіі былі. Цяпер, праўда, не тое, але тыя, хто пачынаў працу на дзяржаўнай службе тады, калі я заканчвала юрыдычны факультэт, дык добрыя пенсіі мелі. Страхоўка даволі танная і добрая, якасная. Праца цікавая, бо вельмі разнастайная. Зарплата не такая, як у прыватным сектары, хоць залежыць ад галіны і пасады. Праца сталая, забяспечаная. Часам ёсць магчымасці рэпрэзентацыйнай дзейнасці. Але думаю, што самае важнае – цікавая праца. Часам адвакаты гавораць, што на дзяржслужбе не трэба так шмат працаваць, але гэта няпраўда. Бо я больш цяпер працую, чым на пачатку кар’еры.

Ці накладвае статус дзяржслужачага ў ЗША нейкія абмежаванні на чалавека?

Так, трэба быць вельмі асцярожнай, каб не выглядала, што нешта робіцца неэтычна, некарэктна. Нельга падарункаў атрымліваць, каб не выглядала, што нехта можа купіць нашу лаяльнасць. З гэтым вельмі строга ў ЗША на дзяржаўнай службе. Трэба асцярожна выказвацца публічна. Мы працуем для адміністрацыі, таму мусім падзяляць: прыватна робіш – гэта адно, а публічна – іншае. Калі ты на вышэйшай пасадзе пра нешта выказваешся, гэта прымаюць як афіцыйную дзяржаўную пазіцыю, людзі прыслухоўваюцца, і трэба быць асцярожнай у публічных выказваннях.

Ці могуць звольніць дзяржслужачага, які рэзка выказаўся публічна?

Могуць звольніць, калі нешта зробіш не па законе ці не будзеш выконваць інструкцыі. Але звольняць не адразу, будзе працэс, дэталёвае разбіральніцтва з абвінавачваннем і магчымасцю абараніць сябе з дапамогай адваката ці прафсаюза. Складаная працэдура. То бок звольніць могуць, але гэта даволі рэдка бывае.

Ці існуюць нейкія абмежаванні пенсіённага ўзросту для дзяржслужачых?

На некаторых пасадах ёсць, але не ў нас. У нас ёсць такі ўжо старэйшы адзін чалавек, яму 76 гадоў, але ён працуе, дапамагае. Калі трэба нейкія дакументы кудысьці хутка аднесці, ён сядае на ровар і едзе. Любіць сваю працу і можа працаваць, дык чаму не?

А як доўга вы плануеце працаваць на гэтай пасадзе?

Невядома. Я пачала год таму, дык, думаю, мо гадоў пяць на ёй пасяджу, а тады пагляджу. Можа, з’явіцца нешта цікавае і блізкае, калі не на той самай пасадзе, але ў тым самым дэпартаменце папрацую, яшчэ пагляджу.

Беларускасць

Алеся Кіпель з дзяцінства ў беларускім грамадскім жыцці. Яна была ўдзельніцай танцавальнай групы “Васілёк”, з якой упершыню ў 1989 годзе прыязджала ў Беласточчыну і ў 1990-м – у Беларусь. Цягам дзесяцігоддзяў Алеся займаецца рэпрэзентацыяй беларусаў у Вашынгтоне, з’яўляецца ўдзельніцай мясцовага аддзела БАЗА.

Супрацоўнікі ў Дзярждэпартаменце ведаюць пра ваша беларускае паходжанне?

Так, канечне. У мяне беларускі каляндар у офісе вісіць і татава кніга ляжыць, і сёе-тое там беларускае ёсць, то яны ведаюць. Калі Святлана Алексіевіч прыязджала сюды, мы рабілі прыём для яе ў маёй хаце, і я запрасіла падначаленых мне дырэктароў таксама. Яны прыйшлі, і ім было вельмі цікава.

Ваш удзел у беларускім грамадскім жыцці – гэта даніна сямейнай традыцыі ці таксама і ўласная патрэба ў гэтым ёсць?

Канечне, гэта найперш моцная сямейная традыцыя. У сям’і гэта было такім жа натуральным, як есці, апранацца, – займацца беларускім. Але і мне самой гэта цікава, хочацца нешта зрабіць, каб лепш было для Беларусі, каб Беларусь вярнулася ў Заходнюю Еўропу.

Вы добра размаўляеце па-беларуску. Адкуль гэткая мова і як удаецца яе падтрымліваць?

Мова з дзяцінства. З бабкамі і дзядамі трэба было па-беларуску размаўляць і з мамай і з татам. Перад тым як пайшлі ў школу, мы па-англійску асабліва не размаўлялі. Толькі ў школе навучыліся па-англійску. У нас была беларуская школка пад царквой, і раз на тыдзень у суботу ці ў нядзелю хадзілі туды на пару гадзін. Трэба было вершы вучыць, крыху нам пра гісторыю расказвалі, давалі мову, граматыку. Нас вучылі настаўнікі і настаўніцы, якія яшчэ ў Беларусі працавалі, сапраўдныя: спадарыня Станкевіч і спадарыня Орса, яны даволі строга нас вучылі. Юрка Станкевіч займаўся з намі больш гісторыяй, Міхась Тулейка таксама вучыў. Пазней, як з’явілася магчымасць ездзіць у Беларусь, то змагла размаўляць і там па-беларуску. Плюс газета “Беларус” выходзіць у нас, і я маю падпіску ды чытаю. Цяпер у нас тут, у Вашынгтоне, беларуская група: Ірына Красоўская, Слава Бортнік, Аркадзь Чарапанскі, Валер Кавалеўскі, Алеся Сёмуха і іншыя, дык мы сябруем і як збіраемся, то па-беларуску размаўляем. Гэта таксама дапамагае трымаць мову.

Акрамя беларускай і англійскай якія яшчэ мовы вы ведаеце?

Я вывучала ва ўніверсітэце рускую мову. Добра яе разумею. Калі вучылася, дык і добра пісала і чытала. Вывучала таксама французскую мову ў школе і ўніверсітэце, але даўно гэта было. Калі трэба, то магу нешта крыху прачытаць, зразумець. Як еду ў Францыю, уключу тэлебачанне і даволі многа разумею. Нямецкую ніколі не вывучала, але як была па працы ў Нямеччыне два-тры гады, то крыху ёсць запас слоў, хоць граматыку і не ведаю, але паразумецца магу. Польскую крыху разумею і ўкраінскую таксама крыху. Але для мяне ўкраінская цяжэйшая. Людзі кажуць, што яна бліжэйшая да беларускай мовы, чым руская. А для мяне гэта не так. Наогул, у амерыканцаў не надта распаўсюджана традыцыя вывучаць замежныя мовы, на жаль. Лепей было б, калі б болей вучылі. У Еўропе гэтага значна больш, здаецца.

А колькі беларусаў у Вашынгтоне?

Дакладна не ведаю. У нашым спісе, можа, 60 асоб, але іх тут значна болей. Маладыя прыязджаюць, студэнты ці проста на працу, у многіх рэстаранах афіцыянткі-беларускі. Некаму, можа, і хацелася б мець сувязі з намі, але, магчыма, мы занадта палітычныя для іх, таму не хочуць далучацца…

Ці ёсць нешта такое, што вы лічыце важным сваім дасягненнем у палітычнай рэпрэзентацыі беларусаў?

Акт аб дэмакратыі ў Беларусі – не першы, праўда, але другі і трэці – мы даволі актыўна прасоўвалі. Таксама тое, што на высокім узроўні колькі мерапрыемстваў зрабілі ў Кангрэсе, у Джорджтаўнскім універсітэце. Важна, што мы на шырокую публіку робім мерапрыемствы і што нас запрашаюць паўсюль. Яшчэ нам пашанцавала, што цяпер ажно пяць беларусаў працуюць на “Голасе Амерыкі”.

Вашынгтон і дом

Больш за 20 гадоў Алеся Кіпель жыве ва ўласным доме недалёка ад цэнтра Вашынгтона. У пакоях прыгожая, добра падабраная мэбля, шматлікія карціны на сценах і багата кветак. Усё адлюстроўвае зацікаўленні і характар гаспадыні.

Чаму вы выбралі менавіта Вашынгтон для сваёй працы і жыцця?

– Гэта даволі лёгкі быў выбар для мяне. Мама і тата працавалі ў Нью-Ёрку ў цэнтры Манхэтана. У тыя часы, як я выбірала, куды мне ехаць, Нью-Ёрк быў даволі брудны і не надта бяспечны. Мне падабалася хадзіць там у тэатр, але каб штодзённа ісці на працу – занадта мітусліва і брудна было для мяне. Таму я ў Нью-Ёрк не хацела. І ў Нью-Джэрсі заставацца таксама. Я ведала, што ні ў якай вёсцы працаваць не буду. У Бостане і Чыкага было для мяне холадна, Філадэльфія ніколі не падабалася, не хацела ехаць і ў Каліфорнію. А Вашынгтон заўсёды мяне цікавіў. Тата ў час, калі Ніксан быў прэзідэнтам, часта ездзіў у Вашынгтон, бо быў актывістам у Рэспубліканскай партыі, дык і я часам з ім ездзіла. Таксама ездзілі на экскурсіі, бо сталіца, дык трэба ж наведваць яе. Тым больш што мама з Мінска, а гэта таксама сталіца. І мне Вашынгтон падабаўся.

Таму, як выбірала, куды пайсці на юрыдычны факультэт, думала, што мне захочацца жыць у Вашынгтоне. У выніку і паехала ў Джорджтаўнскі ўніверсітэт, каб паглядзець, ці спадабаецца мне ў гэтым горадзе. Юрыдычныя справы тут, у Амерыцы, ад штата да штата розняцца. Для працы патрэбна ліцэнзія канкрэтнага штата. Таму найлепей заканчваць юрыдычны факультэт там, дзе думаеш працаваць, бо тады законы гэтага штата будзеш вывучаць і лягчэй ліцэнзію атрымаць. Дык я з гэтай прычыны і пераехала ў Вашынгтон. І мне спадабалася.

Тут у вас свая хата і таксама яшчэ лецішча над акіянам. А што для вас ваш дом?

Месца, дзе ты жывеш. Для мяне вельмі важна, каб выгадна было і прыстойна, і каб можна было хутка да працы дабрацца і да цэнтра горада. Таксама мы тут часта збіраемся нашай суполкай. Калі нейкае  мерапрыемства, то ў мяне ці ў Ірыны Красоўскай, часам у Славы Бортніка ці ў Алесі Сёмухі.

Ведаю, што ў вашым доме ёсць даволі старая мэбля ад бабкі Марыі Кіпель. Як яна да вас трапіла?

– Бабка і дзед Кіпелі, як і Савёнкі, пераехалі з Нямеччыны ў Амерыку напрыканцы 1940-х гадоў і пасяліліся ў Нью-Джэрсі. Мелі працу на фабрыках, зараблялі грошы. Бабка Марыя сапраўдная мінчанка была (нарадзілася ў 1904 годзе ў Мінску), у хоры спявала. І як жывеш у сталіцы – гэта ж статус. Яна заўсёды апраналася добра і хацела, каб усё было не як у вёсцы, а як у горадзе. Таму, калі бабка з дзедам зарабілі крыху грошай, купілі мэблю: канапу і два фатэлі такія салідныя, старыя, у стылі дэко. Марыя змяніла абіўку, каб мэбля выглядала як новая. І гэта была вялікая падзея, пра якую яна адмыслова напісала майму тату, які тады вучыўся ў Лювэне ў Бельгіі. Гэтая мэбля была як адзнака сталага жыхарства ўжо ў Амерыцы. І мне тая канапа і фатэлі заўсёды падабаліся, а маме – не надта. Дык як бабка памерла, я мэблю забрала сабе. Замяніла абіўку ўжо пад мой густ, і яна мне ў хаце падабаецца, хоць цяпер ужо больш як сто гадоў мае ўзросту, напэўна. Наогул, гэта нетыпова, каб паваенныя эмігранты мелі такую старую мэблю. Але ж бабка ўжо і набыла яе старою.

А ад бацькоў штосьці тут ёсць?

– Ад бацькоў у мяне стол, што ў сталовай быў у мамы. Таксама маю тут (вісіць каля каміна) ручнік ад прабабкі ці, можа, нават прапрабабкі з Палесся. Гэта як мы паехалі на радзіму дзеда Яўхіма ў Байлюкі, дык сваякі выкапалі (нехта быў закапаў) і падарылі мне гэты ручнік вельмі прыгожы. Яшчэ адзін ручнік, які мы на выстаўках часам выкарыстоўваем тут, гэта той, з якім дзед Лявон Савёнак некалі паехаў вучыцца ва ўніверсітэт. Ягоная сястра яшчэ жыла, як мы пачалі ездзіць на Беларусь, цёця Нюта (яна пражыла сто з нечым гадоў), дык яна мне падарыла той ручнік братавы.

Маю шмат кніг, посуд ад мамы і карціны таксама. Бо тата збіраў карціны. Адна вельмі добрая ёсць украінскага мастака Міхаіла Мароза, які пераехаў у Амерыку пасля вайны. Даволі вядомы мастак. Тата неяк дапамог уладкавацца на працу аднаму ўкраінцу, і той падарыў гэтую карціну. А я яе атрымала, калі пераехала ў Вашынгтон. Украінскія сябры, як пабачылі, кажуць: “О, у цябе ёсць карціна Мароза!” То, здаецца, яна вельмі каштоўная.

Таксама маю адзін самавар ад суседзяў Савёнкаў. Нейкі ці то беларус, ці то расіянін жыў побач і, як я была зусім малая, падарыў мне вельмі прыгожы невялікі самавар. Калі ў мяне быў у гасцях спадар Пазьняк, ён паглядзеў і сказаў, што гэты самавар хоць і маленькі, але каштоўны.

Пра хобі і пра сябе

З заўсёднай усмешкай Алеся жвава завіхаецца па хаце, робіць усё хутка, дакладна. Як сапраўдная гаспадыня любіць рабіць усё на кухні сама. У адзін з вечароў яна прывезла вялікую жывую ялінку, якую мы разам уладкоўвалі ў вялікім пакоі. Пазней яна будзе сама яе ўпрыгожваць, пад уласны густ.

Пры вашай занятасці ці можна сказаць, што ў вас ёсць хобі?

Так, вырошчванне памідораў – гэта хобі. Я люблю чытаць. У нас ёсць кніжны клуб: раз на месяц збіраюцца шэсць жанчын, мы выбіраем кніжку чытаць, тады гутарым пра яе ў чыёйсьці хаце. Таксама катаюся на лыжах, але не так часта, як хацелася б. Збіраю паштоўкі, гэта мне цікава.

Мастацкіх сіл не маю, дык вышываць мне нецікава. Як вучылася, то шыла, але цяпер даўно гэтым не займаюся, бо часу на гэта няма. Але люблю ўсё, што звязана з дызайнам інтэр’ера. Калі б я кінула адвакацкую работу, то пачала б гэтым займацца. Канечне, люблю і ездзіць таксама, хадзіць у музеі.

А якія кнігі вы любіце чытаць?

Я люблю ўсялякія шпіёнскія раманы і дэтэктывы. І мама таксама любіла. Ёсць больш сур’ёзныя, менш сур’ёзныя. Ёсць цікавыя англійскія аўтары, італьянскія, многа іншых. Выбар вялікі. Што цікава для мяне ў дэтэктывах – гэта як распавядаюць аб мясцовасцях, дэталі: як што выглядае, які пах мае і г.д.

Вы казалі, што любіце падарожнічаць. А якія краіны найбольш падабаюцца?

Мне надта падабаецца Нямеччына. Я там па працы жыла два-тры гады. І мне падабаецца, бо вельмі лёгка ездзіць, усё вельмі чыста, цягнікі ідуць як трэба. Але там таксама ёсць вялікая разнастайнасць, бо, напрыклад, Гамбург – марскі горад на поўначы, а каля Мюнхена ці ў Рэгенсбургу зусім інакшая атмасфера. А на мяжы з Францыяй таксама вельмі цікава, мне падабаецца, бо там і французскае, і нямецкае адначасова. Іспанія вельмі спадабалася, нават не думала, што так будзе. Уся Еўропа вельмі цікавая.

Па Кітаі хацела б крыху больш паездзіць. Я толькі ў Шанхаі была, у Пекіне і на поўдні ў Ганконгу. Было б цікава паехаць усярэдзіну краіны. У Афрыцы ніколі не была. А ў Амерыцы толькі да Мексікі даехала. Па Мексіцы вандравала, там індзейскія помнікі вельмі цікавыя. А больш на поўдзень яшчэ не даехала, а хацела б. Еўрапейцы прыехалі ў Паўночную і Паўднёвую Амерыку амаль у адзін час, але развіццё на поўдні зусім інакшае. Я хацела б там пабыць, каб пабачыць, як людзі жывуць, і зразумець, чаму гэтая розніца паўстала. У кнігах чытаць – гэта адно, а на ўласныя вочы ўбачыць – зусім іншае.

Ці ёсць нейкі чалавек ці герой, на якога вы хацелі б быць падобнай?

Гэта цікавае пытанне. Дзіўна, што ніколі пра гэта не падумала. Напэўна, не. Для мяне вельмі важны баланс. Я заўсёды выбіраю, назіраю, ацэньваю добрыя рысы і дрэнныя. Заўсёды стараюся браць найлепшае ад усіх. Але ў кожнага ёсць недахопы.

А якія ў вас недахопы?

Многа недахопаў. Думаю, што я крыху запатрабавальная да людзей, хачу, каб усё было на самым вышэйшым узроўні. Часам магу рэагаваць захутка, рэзка, пакрычаць крыху, не выслухаць да канца. Думаю, знаёмыя сказалі б, што я занадта крытычна падыходжу да людзей і да таго, што яны робяць.

Вы часта канфліктуеце?

Не. Зусім нячаста. Я канфліктаў не люблю і хачу як мага хутчэй прыходзіць да кампрамісу. Гэта для мяне важна і ў судовых справах, і ў жыцці.

Я заўважыла, што і ў вашага таты, і ў вас, і шмат у каго з эмігрантаў ёсць імкненне нечым паспрыяць іншым эмігрантам ці арганізацыям, у кагосьці нешта купіць, каб падтрымаць, на працу ўзяць, каб дапамагчы. Гэта агульная амерыканская рыса ці менавіта эмігрантаў датычыцца? Ад чаго гэта ідзе?

Гэта вельмі амерыканская рыса. Пачалося з першых пасяленняў, калі трэба было дапамагаць іншым у сваім асяродку. Тут усялякія грамадскія арганізацыі існуюць. Гэта тыповае амерыканскае..

Мы запісвалі гутарку амаль тры гадзіны запар. Гаварылі яшчэ і пра танцавальны гурт “Васілёк”, і пра першыя паездкі ў Беларусь, і пра пазнейшыя візіты, і пра сваякоў… Публікацыя поўнага варыянта інтэрв’ю яшчэ наперадзе…

У дзень народзінаў Алесі хачу пажадаць ёй, каб яна сёлета зноў адведала Беларусь і, магчыма, паўдзельнічала ў прэзентацыі перавыдання бацькавай кнігі.

2017 год у сям’і Кіпеляў удвайне святочны: Алесі – 60, а Вітаўту – 90. Дык няхай жа гэткі супольны юбілей будзе ў іх не апошні!

Аўтар: Наталля ГАРДЗІЕНКА 
Каб мець магчымасць прачытаць цікавыя і актуальныя артыкулы, купляйце PDF-версію газеты!
Хуткая аплата праз смс-сервіс

Чытайце таксама

Ёсць выява забойцы Паўла Шарамета. Але ўкраінскія ўлады яе хаваюць

Украінская паліцыя мае відэа, на якім бачны два верагодныя забойцы журналіста Паўла Шарамета. Пры гэтым выява твару жанчыны, якая падклала выбухоўку пад аўтамабіль, вельмі дакладная. Але ўкраінская па

На замглавреда «Эха Москвы» Татьяну Фельгенгауэр напали с ножом

Неизвестный проник в редакцию радиостанции "Эхо Москвы" и ранил ножом заместителя главного редактора радиостанции Татьяну Фельгенгауэр. Эту информацию агентству Интерфакс подтвердил главный редактор "

Міністр эканомікі: Ёсць сферы, дзе заробку ў 1000 рублёў давядзецца пачакаць

Нягледзячы на планы ўладаў да канца 2017 года падняць сярэдні заробак у Беларусі да 1000 рублёў, яго ўбачаць не ўсе і не адразу. Гэты факт у эфіры тэлеканала АНТ канстатаваў міністр эканомікі Уладзімі