Фота: https://iz.ru, Роберт Ланскі

Апячатаны. Ён як структура Міністэрства культуры практычна знішчаны. Але як вялікая творчая ідэя, нацыянальная адзінка – жывы і абавязкова адродзіцца. Купалаўцы, як паказалі апошнія падзеі, – сапраўдны беларускі гераічны калектыў, а не гістарычны будынак, проста сцены.

Вам, напэўна, ужо вядомы ход апошніх падзей. Дырэктар Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы Павел Латушка сумленна выказаў сваю грамадзянскую пазіцыю пра гвалт у краіне. Ён падтрымаў мірныя пратэсты і патрабаваў чэсных выбараў. Міністэрства культуры звольніла яго з дырэктарскай пасады. Але свайго кіраўніка амаль стопрацэнтна падтрымала трупа тэатра на чале з мастацкім кіраўніком – народным артыстам Мікалаем Пінігіным. Больш за тое, сотні і сотні мінчан прыйшлі да тэатра і віталі ўчынак П.Латушкі і купалаўцаў. Спадзяюся, супрацоўнікам Адміністрацыі прэзідэнта гэта было добра відаць з вокнаў сваіх кабінетаў – будынкі стаяць насупраць адзін аднаго.

У дзень, калі міністр культуры Ю.Бондар прыходзіў у тэатр на размову (як быццам чыноўнік, які нічога не вырашае ў гэтай сітуацыі, можа пагасіць грамадзянскі канфлікт), я ўзяла ў знакамітых акцёраў некалькі кароткіх інтэрв’ю.

Віктар МАНАЕЎ, народны артыст: «Балюча, але не страшна»

– У тэатр міністэрства зараз даслала ўправляючага – намесніка міністра культуры. Але тэатра фактычна больш няма, калектыў на чале з Пінігіным падаў заяву аб сыходзе па ўласным жаданні. Страшна? Балюча, але не страшна. Тэатр – маё жыццё. Цяпер у мяне такое ж адчуванне, як было, калі памірала мая мама. Звальненнем Латушкі яны вынялі з тэатра стрыжань. Мы рыхтаваліся святкаваць 100-годдзе… Але як святкаваць без Латушкі? І як працаваць на сцэне, калі грамадзяне краіны зняважаны, абражаны, збіты, пакалечаны? Будзе гістарычная дата – 100-годзе тэатра, і вось у якіх трагічных умовах… Урад разбурыў Купалаўскі тэатр.

Алена СІДАРАВА, заслужаная артыстка Беларусі: «Міністр пачаў несці звычайную, прабачце, лабуду»

– Першы раз пасля выбараў мы, акцёры, сабраліся разам, калі з-за кратаў вярнуўся наш калега Павел Южакоў-Харланчук. Так. Ён быў затрыманы і збіты ў дзень выбараў! Менавіта тады мы на размову вельмі запрасілі кіраўніцтва тэатра: Пал Палыча і Мікалая Мікалаевіча. Яны сумленныя людзі, якія стаяць з намі на адных пазіцыях. Мы чакалі, што скажуць яны, таму што разумелі: на іх больш адказнасці, перш за ўсё рэпрэсіі будуць супраць іх – мы гэта ведаем. Размаўлялі даволі доўга, нашы маладыя разумныя хлопцы паставілі перад імі пытанне: мы – разам? Мы – сям’я? Мы падтрымліваем адзін аднаго? І атрымалі на ўсе гэтыя пытанні станоўчыя адказы. З гэтага выцякае логіка нашых наступных учынкаў – наша звальненне. Але самы таленавіты рэжысёр Беларусі з намі, да і мы акцёры някепскія – не прападзём. Толькі пару акцёраў не падтрымалі калектыўны зыход па сваіх прынцыпова іншых поглядах: напэўна, тры адсоткі, як і ў грамадстве. Яны маюць права на сваё меркаванне. Прыходзіў да нас міністр культуры, ён пачаў несці нейкую звычайную, прабачце, лабуду. Мы паднялі перад ім свае заявы аб сыходзе, усталі і пайшлі.

Святлана АНІКЕЙ, лаўрэат Нацыянальнай тэатральнай прэміі: «Мы хочам людзьмі звацца»

– Выпрабаванні, праз якія нам выпала прайсці, кажуць пра тое, што мы шмат чаго не ведаем пра сябе. Усё адбылося спантанна, гэта рэакцыя на жорсткасць улады. Мы не вагаліся, мы хочам людзьмі звацца. Я не магу сказаць, што я баец, але ёсць сітуацыі, у якіх трэба быць прынцыповымі. Так, мы сышлі, як гаворыцца, у нікуды. Сёння ў купалаўцаў адна задача – трымацца разам. У большасці ніякай працы на баку няма, і ў мяне здымак у кіно таксама не плануецца. Мая галоўная падтрымка цяпер – мой Ян, Іван па-беларуску (Ян Вілкінсон – грамадзянін Вялікабрытаніі. – А.М.). Ён паспеў прыехаць у Беларусь яшчэ да пандэміі. Спачатку яго назад не пускалі, а цяпер ён – мы! – і самі не хочам. Мы толькі што зарэгістравалі нашы з ім адносіны, прама напярэдадні гэтых гістарычных падзей! І вось так – з мітынгамі, пратэстамі, з усімі выпрабаваннямі – праходзіць наш з Янам мядовы месяц. Святкавалі ў вузкім коле сям’і, у беларускім рэстаране ў вёсцы-музеі Строчыцы. Што яшчэ сказаць? Вы ведаеце, я рамантык, лірык, я спадзяюся на перамогу дабра.

Яўгенія Кульбачная, актрыса: «На твары міністра блукала ўсмешка. Усмешка дрэннага клоўна»

– Я думаю, 100 гадоў тэатру – гэта не жарт. Наш калектыў жыве плячом да пляча, але сёння мы ў першую чаргу выказваем сваю грамадзянскую пазіцыю, і гэта яшчэ больш важна, чым наша купалаўская сям’я. Мы з краінай і з грамадзянамі, таму што Беларусь у бядзе. Мы ў першую чаргу грамадзяне, а потым акцёры-купалаўцы. Я ніколі не магла выказаць здагадку, што ў 2020 годзе ў зводках прачытаю пра зверствы адных грамадзян Беларусі над іншымі грамадзянамі. Я ў шоку. Гэта называецца звычайны фашызм. Гэта мой пункт гледжання. Сустрэча з міністрам культуры была шумная, эмацыйная. Міністр з’явіўся роўна ў адзінаццаць, як і было запланавана. Трупа ўжо была ў глядзельнай зале. Мы папрасілі яго падняцца на сцэну. Упаўнаважаны намі акцёр Сяргей Чуб спытаўся, калі вернуць на працу нашага дырэктара, і папрасіў Юрыя Бондара даць каментарый пра падзеі ў краіне. Мы не атрымалі ніякага адказу. Пасля гэтага мастацкі кіраўнік тэатра Мікалай Мікалаевіч Пінігін заявіў міністру аб сваім сыходзе. За ім такія ж заявы падняла ўся трупа. На твары міністра ў гэты час блукала ўсмешка. Усмешка дрэннага блазна, я б сказала.

Андрэй КАЗЕЛА, акцёр: «Цячэ вялікая рака гісторыі»

– Настрой у нас, нягледзячы ні на што, узнёслы. Цячэ вялікая рака гісторыі. Хіба можна ёй супрацьстаяць? Дзіўлюся, калі хтосьці гэтага яшчэ не адчуў. Так, некалькі чалавек з трупы нас не падтрымалі. Што ж, кожны мае права выйсці з патоку і стаяць на беразе. Мы іх не асуджаем. Але дарогі нашы ўжо разышліся.

***

Гэты матэрыял мог быць апублікаваны ў газеце «Народная Воля» за 21 жніўня (№66), але па ўказанні з Адміністрацыі прэзідэнта тыраж не быў аддрукаваны ў выдавецтве «Беларускі Дом друку».

Поделиться: