Фота з асабістага архіва Уладзіміра Цвіркі.

Пасля васьмі гадоў падарожжаў па Беларусі вядомы мастак-рэстаўратар, дызайнер, вітражыст Уладзімір Цвірка распрацаваў 200 турыстычных маршрутаў, якія назваў залатымі. А родную краіну, якую аб’ехаў літаральна ўздоўж і папярок, лічыць ён бясконца чароўнай.

— Беларусь – краіна незвычайная, не падобная ні на якую іншую ў свеце, — казаў Уладзімір Цвірка на адкрыцці сваёй фотавыставы “Сілуэты спадчыны” ў адной з мінскіх бібліятэк. — Яе прыгажосць трэба ўмець разглядзець, адчуць душой.

Вандраваць па Беларусі Уладзімір Андрэевіч пачаў проста таму, што вельмі хацелася. Як водзіцца, верным спадарожнікам яго быў фотаапарат. Калі збіраўся ў пэўную мясціну, даведваўся пра яе гісторыю, славутасці, чытаў пра людзей, якія там нарадзіліся. З цягам часу вандроўкі сталі нават не захапленнем, а стылем жыцця. Аднойчы ўзнікла ідэя: распрацаваць турыстычныя маршруты па Беларусі для такіх жа апантаных падарожжамі людзей, як ён сам.

— Я не лічу, што ў нас мала турыстычных кніг і даведнікаў. Наадварот, можа, іх ужо і залішне, — тлумачыць Уладзімір Цвірка. – Я ж распрацоўваю амаль што індывідуальныя маршруты для людзей, якія выпраўляюцца ў падарожжы самастойна, на асабістым транспарце. Усе яны – з дакладным указаннем каардынат, адлегласцяў, са звесткамі, якія кафэ і гатэлі знаходзяцца побач. Кожны маршрут па працягласці разлічаны на дзень-два, не болей.

Адразу ў планах падарожніка было распрацаваць 100 маршрутаў. Аднак хутка ён зразумеў, што іх будзе значна болей, і павялічыў колькасць да 150. Сёння канчатковая лічба, якая значыцца і ў назве праекта, — 200. Але і яна – умоўная.

— Проста трэба было недзе нарэшце паставіць кропку, — усміхаецца Уладзімір.

Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Касцёл Святых апосталаў Пятра і Паўла, 1898 г., в. Старыя Васілішкі, Гродзенская вобласць.
Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Сядзібны дом Аўраамавых, 1912 г., г. Хойнікі, Гомельская вобласць.

Маршруты ў падарожніка падзелены па абласцях. Самая багатая на славутасці – Гродзенская вобласць. Туды можна здзейсніць больш за 50 вандровак. Бяднейшая – Гомельская, у ёй Уладзімір вылучыў каля 12 маршрутаў.

Распрацаваны аўтарам таксама і тэматычныя вандроўкі. Напрыклад, “Каменныя крыжы”, “Крыніцы”, “Піраміды Беларусі”.

Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Крынічка, в. Курганы, Мінскі раён.

— Асаблівую цікавасць выклікаюць піраміды, — кажа Уладзімір. — Многія не разумеюць, што гэта, пытаюць: “Шкляныя піраміды? Такія, як на плошчы Незалежнасці ў Мінску?” Канешне, не! У нас ёсць піраміды сапраўдныя, гістарычныя помнікі, якім больш за 300 гадоў. У асноўным гэта – капліцы, а створаны яны ў выглядзе пірамід. Калі бачыш такое, хочацца даведацца, адкуль яны, калі і чаму ўзніклі?

Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Капліца-пахавальня роду Завішаў, 1800 г., г. Узда, Мінская вобласць.

Акрамя гэтых, ёсць маршруты, прысвечаныя беларускім знакамітасцям – Адаму Міцкевічу, Яну Чачоту, Напалеону Ордзе, Уладзіславу Сыракомле, Чэславу Неману, іншым.

— Часам кажуць, які ж Чэслаў Неман беларус. Гэта ж паляк! – кажа Уладзімір Цвірка. — А ён да 19 гадоў жыў у Беларусі: рос, вучыўся, ствараў, спяваў, выступаў. Ён — наш! Адзіны ў свеце музей Чэслава Немана — у Беларусі. Не шмат хто ведае, што і Напалеон Орда пахаваны на Радзіме.

Згадаў падарожнік і сваю першую вандроўку. Гэта быў аграгарадок Грозава Капыльскага раёна Мінскай вобласці. Аднак сёння з гэтым месцам у Уладзіміра Андрэевіча звязаны балючыя ўспаміны. Восем гадоў таму быў у Грозава прыгожы палац, пабудаваны ў класічным стылі. Але яго аддалі нейкай арганізацыі, а тая рабіла рамонт: на сцены палажылі металічныя балкі, а зверху цяжкія бетонныя перакрыцці. І дом рухнуў.

Той сядзібны дом сярэдзіны XIX ст. застаўся толькі на фота.

Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Сядзібны дом Мержыеўскіх, 1786 г., а/г Грозава, Мінская вобласць.

— Калі езджу ў Грозава, заходжу ў мясцовую адміністрацыю, — кажа Уладзімір. – Дабіваюся, каб накрылі дах. Будынак жа разбураецца…

А ўмоўна апошняя паездка аўтара праекта была ў пасёлак Відзы, што ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці.

Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі, 1914 г., пас. Відзы, Віцебская вобласць.

— Трэба ж было недзе паставіць кропку! Калі фатаграфаў Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі, разумеў: гэта – мой апошні аб’ект. Аж мурашкі па спіне пайшлі, — прызнаваўся Уладзімір.

Увесь сабраны матэрыял – фотаздымкі, гістарычныя звесткі пра мясціны і іх жыхароў, легенды – аўтар называе пасланнем ў будучыню. Спадзяецца, што ўсё гэта спатрэбіцца архітэктарам, рэстаўратарам, мастакам.

Пасляслоўе

Уладзімір Цвірка: “Праект “200 унікальных залатых маршрутаў па маёй Беларусі” закончаны, ён атрымаўся. Гэта — вялізны аб’ём інфармацыі, толькі фотаздымкаў  храмаў, сядзіб, замкаў, капліц – каля трох мільёнаў. Сёння ж перада мной наступная задача: падзяліцца здабыткам з іншымі. Думаю, хутка гэты скарб увасобіцца ў асобны сайт. Аднак і не вандраваць я больш не змагу. Беларусь – бясконцая… У ёй шмат нязведанага і цікавага”.

Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Кляштар картузiянцаў, 1848 г., г. Бяроза, Брэсцкая вобласць.
Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Трохвугольная царква ў в. Вялікая Сваротва, Брэсцкая вобласць, 1823 г.
Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Сядзібна-паркавы комплекс Пуслоўскіх, 1852 г., в. Старыя Пескі, Брэсцкая вобласць.
Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Касцёл Святога Уладзіслава, 1904 г., в. Суботнікі, Гродзенская вобласць.
Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Царква Святога Міхаіла Архангела, пач. XVI ст., в. Сынкавічы, Гродзенская вобласць.
Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Свята-Пакроўскi жаночы кляштар, г. Талочын, Віцебская вобласць.
Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Свята-Троіцкая царква, 1896 г., г. Ула, Віцебская вобласць.
Ад Грозава да Відзаў… Унікальны праект падарожніка Уладзіміра Цвіркі
Царква Святой Тройцы, 1792 г., в. Цялядавічы, Мінская вобласць.

Фотаздымкі Уладзіміра Цвіркі.