Анлайн-дадатак да газеты
"Народная Воля"

Ліст міністру адукацыі Ігару Карпенку настаўніка астраноміі ліцэя БДУ Віктара Малышчыца літаральна ўзарваў інтэрнэт. Сотні праглядаў, перапостаў, дзясяткі каментарыяў…
12:44 14 лістапада 2017
72
Памер шрыфта

Малады выкладчык адкрыта сказаў міністру пра тыя праблемы сучаснай школы, якія турбуюць без перабольшвання ўсіх настаўнікаў, але пра якія яны маўчаць. “Прачытаў сёння, што наш міністр адукацыі Карпенка “фанацее ад фінскай і эстонскай мадэляў”, – напісаў Віктар Малышчыц на сваёй старонцы ў адной з сацыяльных сетак. – Ага, праходзілі мы ўжо гэта.  У нас тут многія фанацеюць ад розных заходніх мадэляў. Толькі неяк па-свойму фанацеюць. Напрыклад, з сістэмы ЖКГ нам трэба пераняць толькі 100-працэнтную аплату паслуг, а з “фінскай мадэлі” – толькі ліквідацыю гімназій.

Таварыш Карпенка, а ці вядома Вам, з чаго горача любімыя Вамі фіны пачыналі? З гіганцкіх укладанняў у абсталяванне школ, з рэзкага павышэння заробкаў настаўнікаў, з перападрыхтоўкі ўжо працуючага персаналу. Цяпер у Фінляндыі сапраўды няма сэнсу шукаць лепшае месца для дзіцяці – у любой школе краіны можна атрымаць якасную адукацыю ад сапраўдных прафесіяналаў гэтай справы.

Перад тым як праводзіць сваю геніяльную рэформу, Вы, напэўна, сур’ёзна ўклаліся ў аснашчэнне школ? Не, у многіх з іх доследы па фізіцы і хіміі паказваюць з Ютуба, бо няма ні абсталявання, ні рэактываў. А рамонты і закупка асноўных рэчаў увогуле адбываюцца за грошы бацькоў.

Можа, Вы неяк паспелі павысіць кваліфікацыю настаўнікаў, таму цяпер у кожнай школе будзе выкладанне на найвышэйшым узроўні? Ды не… Вы, напэўна, паднялі заробкі разоў у пяць, і ў бліжэйшы час таленавітыя настаўнікі самі набягуць і запоўняць усе школы да апошняй? Канешне, не – зараз малады спецыяліст без рэгалій, які працуе на стаўку, атрымлівае рублёў 300400. З такім заробкам Вы не набераце настаўнікаў-прафесіяналаў на ўсе школы Беларусі.

…Вырашаць праблемы адукацыі дазвольце тым, хто іх умее бачыць. Запытайцеся хаця б у тых самых фінаў, як гэта зрабіць”.

Ці была рэакцыя з боку міністра на гэты ліст? Можа, пасля свайго смелага ўчынку малады настаўнік ужо застаўся без працы? Ды і ўвогуле, як з’явіўся гэты ліст: так моцна набалела, што не было сілы трываць і не думалася пра наступствы?

– З’явіўся ліст выпадкова, – кажа Віктар Малышчыц. – Пра незадаволенасць многімі рэчамі ў сістэме адукацыі гавораць практычна ўсе настаўнікі. Але чамусьці амаль ніхто з маіх калег не выказвае свайго меркавання публічна, пад сваім імем. Таму я проста ўзяў і напісаў, бо камусьці трэба гэта рабіць.

Але, канешне, такой рэакцыі я не чакаў. Я ж напісаў банальнейшыя рэчы! Ведаў бы, што такі ажыятаж пачнецца, дык напісаў бы больш грунтоўна. Без наездаў і пераходаў на асобы, але з большай колькасцю фактаў.

– Ці была рэакцыя з боку міністра альбо міністэрства на гэты ліст?

– Мяркую, што была. Толькі вось якая – я наўрад ці даведаюся.

Дырэктар намякнуў мне, што маёй асобай цікавіліся, але, відаць, ліцэй стаў на маю абарону. Бо, пагадзіцеся, я ж выказваў не пазіцыю ліцэя, а сваё прыватнае меркаванне. І рабіў гэта не на ўроку, а ў вольны ад працы час. На ўроках я расказваю вучням пра зоркі і планеты, а не пра праблемы адукацыі.

– Не баяліся застацца без працы? Раней вальнадумства настаўнікам не даравалі і папросту звальнялі са школы. Так было з настаўніцай гісторыі з вёскі Талька Наталляй Ільініч, з настаўніцай грамадазнаўства са Светлагорска Аленай Маслюковай…

Напэўна, калі б я працаваў дзе-небудзь у Тальцы, то сёння ўжо забіраў бы працоўную кніжку. Больш таго, ведаю, што ў некаторых сітуацыях можна атрымаць ад вышэйшага начальства “чорную метку”, пасля чаго ты не тое што настаўнікам – нават дворнікам у гэтым раёне не ўладкуешся.

Але, на шчасце, я працую ў ліцэі БДУ, калектыў якога складаюць не толькі прафесіяналы сваёй справы, але яшчэ і вельмі сумленныя людзі. Я і раней не раз хваліў адміністрацыю ліцэя за мудрыя і прадуманыя рашэнні. Спадзяюся, што і ў бліжэйшай, і ў далёкай будучыні маё меркаванне аб іх не зменіцца. Але калі б нават і давялося згубіць працу, гэта не стала б для мяне вялікай трагедыяй.

Для мяне школа – гэта хутчэй праца “для душы”, за школьны заробак я сям’ю не пракарміў бы. Таму, застаўшыся без працы, знайшоў бы сабе іншы цікавы і больш прыбытковы занятак. Ды і ў школу, думаю, таксама можна было б вярнуцца – у Мінску шмат школ, дзе-небудзь абавязкова ўзялі б.

– Вы напісалі, што “малады спецыяліст без рэгалій, які працуе на стаўку, атрымлівае рублёў 300–400”. А ў вас які заробак? Вы ўсё ж такі выкладаеце ў найпрэстыжнай сярэдняй навучальнай установе краіны.

– Не магу адказаць. Але не таму, што гэта нейкая таямніца, я проста сапраўды не паспеў ні разу пацікавіцца велічынёй заробку. Справа ў тым, што разам з ім я атрымліваю і грошы на дзяцей – іх у нас з жонкай трое – і таму не ведаю, якую частку з гэтай сумы складае мой заробак. Але ведаю, што лічба гэта больш чым сціплая. Справа ў тым, што нагрузка ў мяне маленькая, усяго 8 гадзін: праца ў школе – гэта хутчэй хобі для мяне. І прэстыжнасць навучальнай установы ніяк на гэта не ўплывае, настаўнікі ліцэя БДУ зарабляюць столькі ж, колькі і іх калегі з іншых школ. Праўда, у ліцэі ёсць магчымасць падпрацоўкі на вячэрніх платных курсах – там аплата крыху вышэйшая.

– Праца ў школе – хобі? А на што жывяце?

– На жаль, я не настолькі багаты, каб працаваць у школе на 1–2 стаўкі, таму асноўны даход мне прыносіць фатаграфія.

Віктар, калі б да вас звярнуліся з просьбай выкласці сваё бачанне сучаснай школы, што б вы сказалі? Што пакінулі, а што катэгарычна выкраслілі б?

– Мне цяжка сказаць пра бачанне сучаснай і актуальнай школы, бо нам да гэтага яшчэ ох як далёка. Я лепш сказаў бы, што можна змяніць без асаблівых фінансавых затрат проста зараз.

Па-першае, трэба пазбавіць настаўнікаў ад любых лішніх абавязкаў. Настаўнік павінен вучыць, а не запаўняць кучу паперак, маніторыць сацыяльна небяспечныя сем’і, правяраць пячное ацяпленне, дзяжурыць на дыскатэках і нават на вадаёмах узімку… Думаю, у кожнай школе ёсць свой доўгі спіс той дурноты, якую вымушаны рабіць настаўнікі.

Па-другое, трэба знізіць колькасць праверак школ да мінімуму. Колькасць правяраючых арганізацый зашкальвае, школы кожны месяц трасуцца перад чарговай праверкай. І калі, здавалася б, усё прыведзена ў ідэальны парадак, ты ўсё роўна атрымаеш заўвагу. Напрыклад, за тое, што паставіў кропку ў канцы дамашняга задання ў журнале.

Акрамя таго, трэба істотна зменшыць колькасць чыноўнікаў, якія над настаўнікам стаяць. Напрыклад, у тым жа Мінску я проста ліквідаваў бы раённыя аддзелы адукацыі. Бо калі чыноўнікаў зашмат, замест думак аб адукацыі яны пачынаюць рэгламентаваць колер вопраткі і вышыню кветак на вокнах.

Па-трэцяе, дзеці ў школе павінны вучыцца, а не быць біяматэрыялам, якім можна затыкаць розныя дзіркі. Бульбу на палетках няхай убіраюць камбайны і работнікі сельгаспрадпрыемстваў. Газету «Коммунист Беларуси» няхай выпісваюць камуністы. На хакей няхай ходзяць заўзятары гэтага віду спорту. Калі ж мы лічым, што школьнікі павінны наведваць розныя мерапрыемствы для ўсебаковага развіцця, то няхай яны самі выбіраюць, куды ісці, а не ідуць па спісах на тое, на што не прадаліся білеты.

Гэта, канешне, далёка не ўсё. Істотны прарыў зможа адбыцца толькі тады, калі настаўнікі будуць мець высокія заробкі і ў педагагічныя ВНУ стануць паступаць не толькі тыя, каго больш нікуды не ўзялі. Але ў цяперашніх абставінах такое проста немагчыма імгненна зрабіць, таму трэба пачынаць хаця б з малога.

– Вы супраць планаў Мінадукацыі па рэфармаванні гімназій. Чаму, на ваш погляд, гімназіі трэба пакінуць?

– На жаль, нізкія заробкі і нізкі прэстыж прафесіі настаўніка прывялі да таго, што мы не можам забяспечыць усе школы высакакласнымі спецыялістамі. Я выкладаю астраномію і бачу, што ва ўсім горадзе зусім няшмат настаўнікаў, якія сапраўды глыбока ведаюць свой прадмет. Таму, раз мы не можам укамплектаваць усе школы лепшымі з лепшых, то давайце хаця б будзем збіраць такіх людзей у гімназіях, ліцэях, профільных класах. І дадзім магчымасць адораным, матываваным  вучням трапляць туды не толькі тады, калі пашанцавала з прапіскай, але і дзякуючы сваім ведам.

Дарэчы, “ліквідацыю” гімназій у міністэрстве апраўдваюць тым, што гэта істотна знізіць карупцыю. А на мой погляд, гэта толькі дасць ёй старт. Бо цяпер атрымліваецца, што калі ты не прыпісаны да гімназіі, то патрапіць туды зможаш толькі праз хабар.

– На вашу думку, ці магчыма спыніць дзеянні Мінадукацыі па рефармаванні гімназій?

Канешне! Калі будзе шмат шуму, да нас абавязкова прыслухаюцца. Мы маем ужо такія прыклады. Але не варта забываць, што Мінадукацыі тут вырашае далёка не ўсё. Ёсць цяпер жадаючыя паруліць адукацыяй і вышэй за міністра.

– Віктар, ведаючы пра праблемы сучаснай школы, чаму вырашылі стаць настаўнікам? Гэта быў свядомы выбар?

– Так, мне заўсёды хацелася кагосьці навучыць свайму любімаму прадмету. І хацелася рабіць гэта па-беларуску. Я шчаслівы, што цяпер мне ўдаецца і першае, і другое.

Тэмы:, , ,
Каб мець магчымасць прачытаць цікавыя і актуальныя артыкулы, купляйце PDF-версію газеты!
Хуткая аплата праз смс-сервіс

Чытайце таксама

9 студзеня 2018

Падмануты…

Іван Ксавер’евіч Скорб з вёскі Васілішкі Шчучынскага раёна 30 гадоў быў дырэктарам школы, у якой настаўніцай хіміі працавала і яго жонка Валянціна Іванаўна. За гэты час выпускнікамі сталі амаль дзве т

Умер фотохудожник Юрий Васильев

18 января в Минске умер белорусский фотограф Юрий Васильев, сообщает TUT.by.

Праваабаронцы: У месцах пазбаўлення волі зафіксаваныя выпадкі катаванняў і бесчалавечнага абыходжання

Неабходна вывесці папраўчыя ўстановы з сістэмы МУС, а таксама ўзмацніць грамадскі кантроль за імі. Пра гэта гаворыцца ў справаздачы "Рэспубліка Беларусь: месцы несвабоды. 2017", прэзентацыя якой адбыл