Леанід ДРАНЬКО-МАЙСЮК: “На людзей, якія адзначаюць свае юбілеі, я гляджу як на герояў…”

75

– Нічога такога асаблівага ў гэтай даце няма, – без усялякага какецтва заўважае Леанід Дранько-Майсюк. – У слаўнай давыд-гарадоцкай сям’і, у якой я гадаваўся, ні для майго бацькі, ні для маёй маці дзень нараджэння нічога вялікага не значыў. Але калі я апынуўся ў Маскве, ажаніўся з Вольгай, толькі тады ўбачыў, што ёсць людзі, для якіх дзень нараджэння – гэта нешта асаблівае. Вядома, я тады трапіў пад уплыў сваёй жонкі і таксама стаў святкаваць. Аднак, паверце, што і па сённяшні дзень, толькі калі Вольга нагадае пра дзень народзінаў, тады я пра яго і ўспамінаю. А так 10 кастрычніка для мяне самы звычайны каляндарны дзень.

– І што, нават на 60-годдзе не будзеце ладзіць ніякіх урачыстасцяў?

– Не-не! Сама падрыхтоўка да такіх юбілеяў вельмі цяжкая. Я яшчэ добра памятаю ўрачыстасць, якая адбылася ў 1997 годзе. Тады я разам з аркестрам Міхаіла Фінберга выступаў у філармоніі. Гэта быў мой творчы юбілейны вечар. З білетамі і яркай афішай “У Вашым голасе квітнеюць астры”. З тэлебачаннем і, дарэчы, з выступленнем такіх знакамітых артыстаў, як Анатоль Ярмоленка. Колькі клопату, сіл і часу я выдаткаваў на той малады яшчэ юбілей! Колькі нерваў! Скажам, пасылаю запрашэнне і не магу не думаць: а ці прыйдзе гэты чалавек?.. І вось тады я сабе сказаў: “Лёня, больш гэтым не трэба займацца!” Лепей быць дома, дзе ціха і спакойна. Таму ніякіх урачыстасцяў не будзе… Аднак на тых людзей, якія адзначаюць свае юбілеі, я гляджу як на герояў…

Калі людзям падабаецца сам працэс стварэння самому сабе і некаму іншаму таго свята, якое дапамагае жыць, – гэта проста цудоўна! А мне хораша ад разумення, што мой уласны дзень нараджэння – проста самы звычайны дзень.

– Але 60 – такая знакавая лічба. І я ўпэўнена, што будуць тэлефанаваць пісьменнікі, артысты, журналісты, родныя. Нехта абавязкова прыйдзе з кветкамі і падарункамі.

– Гэта праўда… Званкоў будзе нямала. І ў сацыяльных сетках будуць віншаваць. І тэлеграмы будуць. І ўсё гэта вельмі прыемна. І я на званкі заўсёды адказваю з радасцю, дзякую ў інтэрнэце. Аднак кавярні, рэстараны, вялікія сцэны пакідаю іншым! Тым таленавітым людзям, якія ўмеюць шырока святкаваць. Для мяне такія мерапрыемствы – гэта забойства спакою, ад усяго гэтага проста баліць галава.

– Маеце на ўвазе на наступны дзень?

– І гэта таксама! (Смяецца.)

– А ў якіх адносінах вы з уласным узростам?

– Ну што такое 60 гадоў, калі я адчуваю сябе абсалютна на 29?

– Яшчэ не так даўно мужчыны ў 60 сыходзілі на пенсію…

– Паводле новага заканадаўства, я пенсіянерам стану ў 61 год. Але гэтыя гады я не ўспрымаю як старасць, шчыра кажу! Адчуваю нешта больш істотнае…

Гэта проста шчасце, што з гадамі прыйшло адчуванне цвярозасці. Менавіта ў гэтым узросце ты вельмі дакладна разлічваеш стыль сваіх паводзін. Здаецца, што нарэшце ты навучыўся жыць. Зразумеў, напрыклад, што ў цябе няма сяброў. Што жыць трэба паводле таго, што ляжыць у тваёй кішэні. Скажам, там ляжыць сто рублёў – і жыві на іх. Не пазычай ні ў кога нічога! Прынамсі, так вучыў мяне бацька. А яшчэ ты ўсвядоміў, што не варта разлічваць на добрае слова, таму што ў прыродзе іх, непадманных (!) добрых слоў, здаецца, і няма. Хаця калі я працаваў у выдавецтве “Мастацкая літаратура”, быў загадчыкам рэдакцыі паэзіі, то чуў тады шмат добрых слоў. І мне здавалася, што тыя словы адрасаваліся не загадчыку аддзела паэзіі, а паэту Леаніду Дранько-Майсюку. Аднак жа не – цябе хвалілі за тваю пасаду. І таму гэта шчасце, што прыйшоў такі каштоўны вопыт, і ты зусім цвяроза ацаніў сябе і тое, што вакол цябе. Праўда, крыху шкада, што такое разуменне з’явілася не ў 30 і не ў 40, а толькі цяпер. Бо каб зразумеў усё ў свае 40, то шмат каго і блізка да сябе не падпусціў бы!

– А чаму вы кажаце, што ў жыцці няма сяброў?

– Магчыма, яны ёсць у таго, хто ўмее сябраваць. Так, каб былі сябры, трэба ўмець сябраваць. А я ніколі не валодаў мастацтвам сяброўства.

Гэта вялікая праца. Штодзённая і цяжкая. Гэта пачуццёвая катарга. Мне раней здавалася, што я магу сябраваць. А цяпер разумею, што не. Адсюль і выводжу такую колкую філасофію: сяброў няма… І, зрэшты, дзякуй Богу! Бо галоўнае ў жыцці – твая сям’я. Галоўнае – штодзённа наладжваць адносіны з сынам, з жонкай, з нявесткай. Гэта разуменне да мяне таксама позна прыйшло, але ўсё-ткі прыйшло. Так што з вышыні сваіх 60 гадоў я зразумеў, відаць, самае галоўнае: я навучыўся разбірацца, што ў жыцці вечнае, а што часовае.

– А ў маладосці вы хіба не шмат увагі надавалі сям’і? Мне падаецца, для вас сямейныя каштоўнасці заўсёды былі вельмі важныя…

– Я рады, што ажаніўся менавіта з Вольгай. І што ажаніўся рана – гэта адбылося, калі я быў студэнтам Літаратурнага інстытута. Але тады ўспрыманне сям’і як нейкай важнай катэгорыі праходзіла ў эмацыйным рытме. Мне, маладому, здавалася, што не сям’я, а творчасць – найвышэйшая каштоўнасць! Цяпер я разумею, што страшна памыляўся…

Сям’я – выйшэшая каштоўнасць! Яна важней за любую музыку, за любую паэзію, за любы тэатр. Словам, за любую творчасць і работу!

У свой час я лічыў, што самыя лепшыя, самыя цудоўныя людзі – гэта паэты. І калі вучыўся ў Маскве, у тым жа Літаратурным інстытуце, я глядзеў на Яўгена Еўтушэнку, Булата Акуджаву, Юрыя Кузняцова як на багоў! Мне здавалася, што яны сваімі вершамі, сваім вербальным талентам ствараюць само жыццё. Я і сябе настройваў на гэта. Скажам, хацеў быць падобным на кіраўніка свайго творчага семінара паэта Ягора Ісаева – чалавека прыгожага, эмацыянальнага, вельмі таленавітага. Памятаю, пра сябе такога я расказваў пісьменніцы Лідзіі Аляксееўне Абухавай (у Маскве яна была маёй літаратурнай выхавальніцай!), і Лідзія Аляксееўна толькі лагодна ўсміхалася… Дык вось, у Маскве я ажаніўся, у нас з Вольгай нарадзіўся Васіль, і мы пераехалі ў Мінск. І тут мне таксама доўгія гады здавалася, што творчасць вышэй за усё. Я часта сустракаўся з Максімам Танкам, Міхаілам Дубянецкім, Міхасём Стральцовым, Уладзімірам Караткевічам, і яны сваімі парадамі, творамі, прысутнасцю шмат у чым вызначалі стыль маіх паводзін.

Але, дзякуй Богу, ружовы колер умацаваўся колерам жыцця, і мудрасць разумных стала маёй мудрасцю: сям’я вышэй за творчасць!

Родныя, якія штодзённа знаходзяцца ад цябе на адлегласці выцягнутай рукі, часам даюць болей жыццёвага хараства, чым напісаная табой старонка… А беларусы, дарэчы, нацыя вельмі сямейная. Успомнім нашу класічную літаратуру: паэма Якуба Коласа “Новая зямля” – пра сям’ю, аповесць Янкі Брыля “Сірочы хлеб” – пра сям’ю, раман Івана Мележа “Людзі на балоце” – таксама, Васіль жа ў гэтым творы імкнецца стварыць сям’ю з Ганнай; ну не атрымалася стварыць сям’ю з каханай – стварыў з некаханай…

– Існуе меркаванне, што паэты не вельмі прыстасаваны да сямейнай штодзённасці. Яны ўвесь час недзе ў аблоках лётаюць…

– Так, бывае, што і лётаюць, з-за гэтага і непаразуменні розныя здараюцца. А раз так, то тады можна, мусіць, і сказаць, што паэты непрыстасаваныя да жыцця. Але калі нарэшце прыходзіць разуменне, што сям’я павінна займаць усю прастору, тады паэт імгненна разумее, як жыць, што рабіць, і нават як і дзе плаціць за кватэру.

– Вы самі робіце камунальныя плацяжы?

– Так. І вельмі люблю хадзіць у касу і плаціць. Гэта мне прыносіць радасць. Я ўжо выйшаў з ружовага колеру і на жыццё гляджу лагоднымі цвярозымі вачыма.

– Дарэчы, пра цвярозасць. Няўжо нават келіха віна на дзень народзінаў не вып’еце?

– Я сказаў: цвярозымі вачыма – у сэнсе рацыянальнымі вачыма (смяецца). Дарэчы, віно віном, але каб вы толькі ведалі, колькі я піў піва да красавіка 2007 года! Я да сваіх 50 гадоў у суткі выпіваў па два, па тры літры піва.

– Мне нават цяжка ўявіць такое пра вас…

– Я жыву ў цэнтры Мінска, у любую арку выйдзі – паўсюль піва. І яно пэўны час складала сутнасць маіх паводзін. І каб неяк адарвацца ад гэтай піўной любові, я іншы раз на два тыдні знікаў у свой Давыд-Гарадок і ратаваўся ў бацькоўскай хаце. Вяртаўся – і зноў піва! І вось, дзякуй Богу, піва скончылася. Хапіла мне на тое духу. А пасля 2010 года зніклі з майго жыцця і цыгарэты. Паліў я не вельмі шмат, але і 10 цыгарэт на дзень – гэта дрэнна. Таму я проста заклікаю чытачоў “Народнай Волі”, асабліва жанчын, не піць піва і не курыць!

– Леанід Васільевіч, вы са сваім сынам, напэўна, не раз гаварылі пра тое, што самае галоўнае ў жыцці. Чаму вы ў першую чаргу вучылі Васіля? Напрыклад, што сказалі, калі ён вырашыў ажаніцца?

– Мне здаецца, што Васіль і Валярына радуюцца сваёй сям’і, цешацца таму, што яны разам. Я збоку за імі назіраю, і мне спакойна: “Яны шчаслівыя!”

Што я Васілю сказаў? Мусіць, тое, што Уладзімір Манамах казаў сваім сынам: кахайце сваіх жонак, абараняйце іх, але рабіце так, каб жонкі ў жыцці не ўзвышаліся над вамі. Думаю, гэтае правіла ніякім чынам не крыўдзіць жанчын. Мужчыне спачатку трэба стварыць для сваёй жонкі добрыя жыццёвыя ўмовы, але ён павінен заставацца князем, гаспадаром дома. Так было спрадвеку. У час нашай суцэльнай разняволенасці, грамадскай і палітычнай, мы бачым, што ёсць жанчыны, якія кіруюць дзяржавамі, кіруюць цэлымі галінамі ў эканоміцы, шмат што зрабілі і робяць у мастацтве. І дзякуй Богу, што так ёсць. Але нават пры гэтым балансе мужчына ў сям’і павінен заставацца князем, а жанчына – княгіняй пры ім.

– Аднойчы я выпадкова стала сведкай, як вы ў паліклініцы на развітанне доктару і медсястры пажадалі нечаканага кахання. І гэта іх вельмі натхніла. А ў вашым жыцці здаралася такое нечаканае каханне?

– Было яно, і я шчаслівы, што яно было… Нашы цудоўныя жанчыны не павінны абмяжоўваць бясконцыя магчымасці свайго хараства і заўсёды павінны мець у сваім жыцці ўсё новую і новую мажлівасць для прыгожага, рамантычнага манеўру. І тым жанчынам, якія мне прыемныя, я заўжды жадаю менавіта нечаканага кахання; жадаю ад шчырай душы, ад шчырага сэрца. Нечаканае каханне можа ўзбагаціць жыццё, стварыць добры настрой.

Увогуле, людзі павінны ствараць адно аднаму добры настрой. Гэта вельмі важна! Спачатку – добры настрой, а пасля ўжо – выкананне нейкіх сацыяльных функцый… Так я лічу.

– А як вы сабе ствараеце добры настрой? Алкаголем, як я разумею, не злоўжываеце. Ёсць паэзія, каханне. А ў некаторых людзей – бесперапынны стрэс на працы, дома, невялікія заробкі, дзень за днём – бег па крузе. Ну які тут можа быць настрой?

– Мой рэцэпт, вядома ж, непрыдатны для іншых, але мне заўсёды ён дапамагае. Мне добра, калі я дома, у сваёй мінскай кватэры; калі я гляджу на вуліцу, якая пакуль мае назву Леніна. Наогул, калі не выходжу з кватэры, то адчуваю сябе проста шчаслівым. У маладосці, калі знаходзіўся ў больш эмацыянальным рытме, я шмат вандраваў, мог, скажам, цэлую ноч хадзіць па Мінску. А цяпер, чым больш знаходжуся дома, сярод сваіх рукапісаў, тым больш адчуваю сябе шчаслівым. Мае абжытыя сцены мяне супакойваюць, даюць мне добрую, разважлівую філасофію. Мая кватэра робіць мяне мудрым. А вуліца раздражняе. Раздражняюць людзі. Кожны абавязкова кіне сваю непатушаную цыгарэту на тратуар, на траву, хаця вакол шмат сметніц! На гэта спакойна я глядзець не магу.

Вуліцу і свой двор я ўспрымаю як працяг уласнай кватэры. У мяне ўтульна і чыста ў кватэры, значыць, гэтак жа ўтульна і чыста павінна быць і на маёй вуліцы, у маім горадзе, у маёй краіне.

– Каб кожны грамадзянін Беларусі ўспрымаў краіну як працяг сваёй кватэры, было б проста ідэальна!

– Гэтую навуку, я лічу, у школе трэба выкладаць. Нават раней – у дзіцячым садочку. Не раскідвайце смецце! Сваімі паводзінамі нікога не раздражняйце, усміхайцеся. Пакідайце вакол сябе чыстую прастору, стварайце чысціню вакол сябе. І усё будзе добра!

– Леанід Васільевіч, а што для вас стала б самым жаданым падарункам на юбілей? Што б вас парадавала – ну проста на ўсю катушку?

– Калі на ўсю катушку, то толькі адно – каб 10 кастрычніка я даведаўся, што неўзабаве стану дзедам! Гэта было б шчасце неверагоднае!

– Тады ад душы вам гэтага і жадаю! З юбілеем вас, дарагі Леанід Васільевіч!

– Дзякуй вам, спадарыня Марына!

Поделиться ссылкой: