Андрэй КIМ:

«У Беларусі можна дасягаць мэтаў…»

Грамадскі актывіст, маладзёжны лідар. Удзельнік і арганізатар шматлікіх вулічных акцый, у тым ліку вядомых баёў падушкамі. У 2006 годзе быў адлічаны з БДУ за ўдзел у акцыях пратэсту. У 2008-м асуджаны за ўдзел у мітынгу прадпрымальнікаў. У дадзены момант вучыцца ў ЕГУ, спецыяльнасць — медыя і камунікацыя.

— Наколькі можа быць паспяховай грамадская дзейнасць у Беларусі?

— Грамадская дзейнасць будзе паспяховай, калі працаваць з розумам і займацца нармальнымі справамі. Можна выказаць думку і іншымі словамі. Калі не ставіцца да грамадскай дзейнасці як да грашовага бізнесу, то ў Беларусі, безумоўна, можна стаць паспяховым дзеячам.

— Ці можаце прывесці прыклад паспяховай дзейнасці ў Беларусі?

— На мой погляд, усё, што мы робім, — гэта паспяховая грамадская дзейнасць. Магу згадаць толькі некалькі прыкладаў актыўнасці, да якой я меў дачыненне. Па-першае, кампанія за ўзнаўленне сцяны Цоя ў Мінску. Па-другое, нашы дзеянні па абароне безнаглядных жывёл. Па-трэцяе, кампанія за альтэрнатыўнае войска. Я выдатна разумею абмежаваныя магчымасці ў Беларусі для таго, каб займацца грамадскай дзейнасцю. Але ўсе вялікія перамены ніколі не пачынаюцца без малых спраў.

— Ці не з’яўляецца ў вас часам жаданне з’ехаць з краіны?

— Калі казаць шчыра, то часам мяне апаноўвае “чамаданны” настрой. Асабліва калі я, скажам, куды-небудзь выязджаю ў Еўропу. Падчас падарожжаў я параўноўваю, як жывуць людзі ў нас і за мяжой. Натуральна, што такія параўнанні не заўжды ідуць на карысць Беларусі.

У дэмакратычных краінах грамадскія лідары маюць рэальны ўплыў на грамадства і карыстаюцца сур’ёзнай падтрымкай дзяржавы. Да лідараў прыслухоўваюцца ўлады. У нас прыцягнуць увагу ўладаў на вырашэнне якой-небудзь праблемы намнога цяжэй, чым, скажам, у суседняй Польшчы альбо нават у Расіі. Менавіта таму часам хочацца з’ехаць. Але ў дадзены момант я лічу, што мой імпэт патрэбны Беларусі. Таму і працую тут, нягледзячы на неспрыяльныя ўмовы.

— Ці існуе цэнасны канфлікт паміж умоўна “еўрабеларусамі” і “лаяльнымі” суайчыннікамі?

— Ведаеце, людзей заўжды можна прымірыць. А вось ідэалогіі, якія яны падзяляюць, аніколі не знойдуць супольнай мовы. Агульнахрысціянскія каштоўнасці, на якіх базіруецца ўся еўрапейская цывілізацыя, несумяшчальныя з посткамуністычнай ідэалогіяй беларускай дзяржавы. Я, калі шчыра, не ўяўляю, як у адным чалавеку нават тэарэтычна могуць суіснаваць гэтыя дзве ідэалогіі.

А ўвогуле, самая галоўная праблема беларусаў, на маю думку, у іх нежаданні вылучацца. Маўляў, мяне не чапаюць і я нікога не чапаю. Каб, крый божа, яго ніякая непрыемнасць не закранула. Калі чалавек насамрэч так думае, то ён апасродкавана падтрымлівае цяперашнюю ўладу. Бо для таго, каб нічога доўга не мянялася, дастаткова проста нічога не рабіць, быць пасіўным назіральнікам. Тыя людзі, якія свядома адыходзяць ад адказнай грамадска-палітычнай дзейнасці, паўтараюць вядомую памылку. Пра што, бадай, ніхто дагэтуль не сказаў лепш за нямецкага пастара Марціна Німёлера: “Калі нацысты прыйшлі па камуністаў, я маўчаў, я ж не быў камуністам. Потым яны прыйшлі па сацыялістаў, я маўчаў, я ж не быў сацыял-дэмакратам. Потым яны прыйшлі па прафсаюзных дзеячаў, я маўчаў, я ж не сябра прафсаюза. Калі яны прыйшлі па мяне, больш не было нікога, хто мог бы пратэставаць”.

Сяргей АДЗIНЕЦ:

«Я для сябе перспектыў у Беларусі не бачыў»

Сяргей Адзінец — некалі вядомы ў Гомелі маладзёжны лідар. Актыўны ўдзел у выбарчай кампаніі 2001 года ў якасці старшыні “Маладзёжнага цэнтра “Гарт” (арганізацыя ліквідаваная рашэннем Гомельскага абласнога суда) прынёс яму шмат непрыемнасцяў. Амаль адразу ж пасля прэзідэнцкіх выбараў яго выключылі з аспірантуры матэматычнага факультэта ГДУ імя Ф. Скарыны.

Цяпер Сяргей працуе праграмістам у адной з буйных страхавых кампаній Аўстраліі — Insurance Australia Group. Ягоная жонка Надзея, калісьці таксама актывістка беларускіх грамадскіх арганізацый, выхоўвае двух сыноў, малодшы з якіх нарадзіўся ўжо ў Аўстраліі.

— Чаму ваша сям’я вырашыла з’ехаць з Беларусі?

— Наш ад’езд быў абумоўлены некалькімі прычынамі. Адна з іх — тыя працэсы, што адбываліся ў Беларусі (і, у прынцыпе, адбываюцца зараз), не супадалі з маімі асабістымі поглядамі і каштоўнасцямі. Справа ў тым, што з сярэдзіны 1990-х гадоў і заканчваючы пачаткам 2000-х, калі ўсталявалася аўтарытарная ўлада, развіццё беларускага грамадства пачало спыняцца. Маецца на ўвазе адсутнасць магчымасцяў для рэалізацыі сябе ў працы, у грамадскай дзейнасці, у прыватным бізнесе. Проста кажучы, у тым, каб рабіць тое, што падабаецца. Усе тыя працэсы, што назіраліся тады ў краіне, не вельмі спрыялі развіццю дэмакратыі і бізнесу. Таму я для сябе перспектыў у Беларусі не бачыў.

— А ці была апошняя кропля, пасля якой вы сказалі: “Так, я з’язджаю”?

— Хутчэй за ўсё прэзідэнцкія выбары 2001 года і былі той апошняй кропляй. У мяне, як і ў іншых людзей, якія ўдзельнічалі ў гэтай кампаніі, існавала спадзяванне адносна падтрымкі большасці грамадзян. Пасля прэзідэнцкіх выбараў у 2001 годзе прыйшло разуменне таго, што большасць беларусаў не гатовая нічога рабіць дзеля таго, каб нешта змянілася.

З канца 1990-х гадоў я актыўна ўдзельнічаў у дзейнасці шматлікіх грамадскіх аб’яднанняў. Сярод іх — “Маладзёжны цэнтр “Гарт”, краязнаўчая арганізацыя “Талака”… Для мяне ўдзел у гэтых аб’яднаннях быў, з аднаго боку, хобі. А з другога — спадзяваннем на змены. Аднак рэальных вынікаў я так і не пабачыў. Амаль ніхто з беларусаў не збіраўся выходзіць на плошчу і пратэставаць супраць таго, што выбары былі недэмакратычнымі. Большасць людзей проста займаліся сваімі справамі. Таму, натуральна, пасля 2001 года прыйшло расчараванне. Я проста зразумеў: змены, якія мне хацелася б убачыць у маёй краіне, мала патрэбныя большасці беларусаў.

— Ці можна казаць, што ад’езд быў выкліканы канфліктам паміж вашымі каштоўнасцямі і каштоўнасцямі лукашэнкаўскай Беларусі?

— Гэта, напэўна, самая галоўная прычына. Я вырас у такім выхаванні і маю такі светапогляд, што мне хацелася б жыць у такой Беларусі, дзе ёсць дэмакратычныя каштоўнасці. Дзе існуюць нармальныя магчымасці для развіцця бізнесу. Дзе існуе разуменне таго, навошта ў краіне ёсць парламент, навошта ёсць суд і навошта ёсць прэзідэнт. На жаль, у Беларусі ўсё па-іншаму. У беларусаў няма разумення, што такое дэмакратыя. Большасці людзей проста няма справы да таго, што адбываецца ва ўладзе. І гэта не толькі іх віна. Грамадзяне нашай краіны проста з той ці іншай прычыны думаюць, што не могуць ні на што паўплываць.

— Якім чынам у Аўстраліі можна паўплываць на ўлады? Беларуская ўлада, да прыкладу, любіць паўтараць, што Усебеларускі народны сход — акурат і ёсць гэтае самае народаўладдзе.

— У Аўстраліі народаўладдзе адбываецца на шмат якіх узроўнях. На мясцовым узроўні ёсць так званыя councils — у Беларусі гэта мясцовыя Саветы. Грамадзяне абіраюць сябраў гэтых мясцовых Саветаў. І праз тэлевізію, праз мясцовыя газеты і іншыя сродкі масавай інфармацыі, праз непасрэдны кантакт з прадстаўнікамі  мясцовых Саветаў яны ўплываюць на працу councils. Акрамя таго, улады ва Аўстраліі не могуць рабіць тое, што ім захочацца. Яна павінна ўвесь час практычна па ўсіх пытаннях кансультавацца з людзьмі, якія жывуць у той ці іншай мясцовасці. Больш за ўсё народаўладдзе заўважна, канешне, на мясцовым узроўні. На ўзроўні штата ёсць парламент, які, натуральна, таксама абіраецца людзьмі. Але на яго ўжо ўплываюць не проста канкрэтныя людзі, а розныя арганізацыі і партыі. У адрозненне ад Беларусі, у Аўстраліі налічваецца шмат розных грамадскіх аб’яднанняў і шмат розных плыняў, якія маюць уплыў на парламент.

Юлія СІВЕЦ, Мікола БЯНЬКО

Поделиться: