bulletгалоўнае онлайн:

Пункт погляду

Друкаваць decreaseincreaseПамер шрыфта

Прафанацыя ідэі

20 красавiка 2017 г. 11:36

Гісторыя з прапановай Сьвятлане Алексіевіч узначаліць камісію па вызначэньні варыянту помніка ў Курапатах актуалізавалі тэму пра новы падыход уладаў да гэтага мэмарыялу.

Гісторыя з прапановай Сьвятлане Алексіевіч узначаліць камісію па вызначэньні варыянту помніка ў Курапатах актуалізавалі тэму пра новы падыход уладаў да гэтага мэмарыялу, піша "Радыё Свабода" Валер Карбалевіч.

Апошнім часам шмат пісалі пра тое, што палітычнае кіраўніцтва істотна памяняла сваё стаўленьне да гэтага гістарычнага месца і нарэшце прызнала тую трагічную старонку савецкага пэрыяду. Пасьля круглага стала ў «Советской Белоруссии» ў мэдыя шмат разважалі наконт таго, што ўлады імкнуцца перахапіць у незалежнага грамадзтва тэму палітычных рэпрэсій.

Аднак насамрэч ніякага спаборніцтва вакол таго, якая палітычная сіла лепш увекавечыць Курапаты, не адбываецца. Задумка ўладаў палягае зусім у іншым.

Вядома, што Аляксандар Лукашэнка ні разу не наведаў Курапаты. Тэма злачынстваў сталінізму зьяўляецца для яго палітычным табу. Усім памятнае ягонае выказваньне: «Нам навязваюць, каб мы забыліся ўсё вялікае, што зрабілі Ленін і Сталін, а гэта ж — сымбалі нашага народу» («Комсомольская правда в Белоруссии», 2006, 20 чэрвеня). Пасьля прыходу да ўлады Лукашэнкі пракуратура атрымала заданьне даказаць, што ў Курапатах расстрэльваў ня НКУС, а гестапа ў гады вайны. Яшчэ тры разы (!) праводзілася афіцыйныя расьсьледаваньні, рабіліся раскопкі. Аднак яны толькі пацьвердзілі ранейшыя высновы: людзей расстрэльваў НКУС.

І што, цяпер яго погляды памяняліся? Вось якое даручэньне ён даў: «Мы зробім гэты мэмарыял, можа, нешта накшталт невялікай капліцы... Гэта будзе агульнае месца пакланеньня людзям, якія там загінулі».

Міністэрства культуры ў загадзе № 69 ад 24 сакавіка, якім зацьверджана палажэньне аб конкурсе эскізных праектаў памятнага знаку «Курапаты», пераклала гэтыя словы Лукашэнкі больш дакладна: ён павінен адлюстроўваць ідэю ўшанаваньня памяці ўсіх бязьвінных ахвяраў ХХ стагодзьдзя ў гісторыі Беларусі.

Ня буду цяпер дыскутаваць наконт самога помніка, капліца там павінна быць ці што яшчэ. Зьвярну ўвагу на іншае. На нашых вачах адбываецца падмена, прынцыпова зьмяняецца зьмест мэмарыялу. Бо ў ХХ стагодзьдзі на беларускай зямлі ахвяраў было шмат. Былі пацярпелыя ад царскага самаўладзьдзя. Беларусь перажыла жахі Першай сусьветнай і грамадзянскіх войнаў. Цярпелі беларусы ад рэжыму Пілсудзкага. Шмат загінула падчас фашысцкай акупацыі. Можа, такі помнік усім ахвярам і насамрэч патрэбен. Аднак у іншым месцы.

А Курапаты — месца расстрэлаў у сталінскія часы. Гэта помнік злачынстваў савецкага, камуністычнага рэжыму. І менавіта ў такім выглядзе Курапаты сталі сымбалем гістарычнай памяці народу. А ідэя ўладаў палягае якраз у тым, каб размыць, разбавіць злачынствы сталінізму, згубіць іх ці схаваць у агульным шэрагу ўсіх бязьвінных ахвяраў ХХ стагодзьдзя. І такім чынам неяк зьмікшаваць саму праблему. Бо, як памятаем, «Сталін — сымбаль нашага народу». Як той казаў, ня кіем, дык палкай. Але ж гэта будзе зусім іншы мэмарыял, ня той, які абаранялі грамадзкія актывісты чвэрць стагодзьдзя.

Калі б улады сапраўды палітычна і маральна сасьпелі да такога гістарычнага рашэньня, як прызнаньне Курапатаў у якасьці сымбалю злачынстваў камуністычнага рэжыму, то варта было б рабіць наступныя крокі і пазбаўляцца ад злачыннай спадчыны. Міністру не апранаць форму афіцэра НКУС. Трэба, каб курсанты Інстытуту нацыянальнай бясьпекі прымалі прысягу на вернасьць Радзіме не ў музэі Дзяржынскага, а ў Курапатах. Можа, калі б амапаўцам перад паступленьнем на службу ладзілі экскурсію ў Курапацкі лес, то ня білі б людзей на вуліцах.

Але, як трапна заўважыў Павал Севярынец, «прадстаўнікі рэжыму адчуваюць сваю роднасьць ня з тымі, у каго стралялі, а з тымі, хто страляў». І ў гэтым уся праблема.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Валер Карбалевіч

Нарадзіўся ў 1955 годзе. Скончыў гістфак БДУ, кандыдат гістарычных навук, дацэнт. Палітычны аглядальнік «Радыё Свабода».

Фота: «Радыё Свабода»

Друкаваць decreaseincreaseПамер шрыфта
Share |

АРХІЎ ГАЗЕТЫ

NV logo

ШУКАЦЬ У АРХІВЕ З ДАПАМОГАЙ КАЛЕНДАРА

ПАРТНЁРЫ

Падпiска

Падпісацца на "Народную волю" можна ў любым паштовым аддзяленні.